مغلطه ابهام (Ambiguity Fallacy) ، مغلطه به زبان آدمیزاد (16)
به گزارش وبلاگ گوچی، تعریف:مغلطه ابهام موقعی پیش می آید که در استدلال عبارتی مبهم وجود داشته باشد که ممکن است چند معنی از آن برداشته گردد و یک سری از این معانی با نتیجه استدلال سنخیت نداشته باشند. بعضی اعتقاد دارند حتی یک واژه نیز ممکن است به مغلطه ابهام منجر گردد. ولی به کار بردن تک واژه ای که چند معنی بتوان از آن برداشت کرد، نوع خاصی از مغلطه است به نام مغلطه اشتراک لفظ (Equivocation).
معادل انگلیسی: Ambiguity Fallacy
معادل های جایگزین: بیانیه ی مهبم، امفیبولی (Amphiboly)، امفیبولوژی، ابهام معنایی، ابهام
الگوی منطقی:
ادعای X مطرح می گردد.
به خاطر درک مبهم از X نتیجه Y برداشت می گردد.
مثال 1:
نقل است که ما انسان ها درک خوبی از کائنات داریم. بنابراین به طور دقیق می دانیم کائنات چگونه و در چه زمانی به وجود آمد.
شرح: در مثال بالا، عبارت درک خوب مبهم است. برای همین در نتیجه ای که گرفته شده، درک انسان از کائنات بسیار عمیق تر از حد واقعی اش برداشت شده است. در این مثال مغلطه ابهام رخ داده است.
مثال 2:
همه موجودات زنده از موجود زنده ای دیگر به وجود آمده اند. بنابراین اولین موجود زنده نیز باید از موجود زنده ای دیگر به وجود آمده باشد. آن موجود زنده خداست.
شرح: این استدلال از دو مورد ابهام رنج می برد.
اولین مورد ابهام، کاربرد عبارت به وجود آمدن است. در کاربرد اول، به وجود آمدن به معنی فراوری مثل و در کاربرد دوم به معنی آفرینش است. اطلاعات زیاد انسان درباره فراوری مثل به نادانی انسان درباره آفرینش کائنات ارتباطی ندارد.
دومین مورد ابهام، کاربرد عبارت موجود زنده است. در کاربرد اول، موجود زنده به ارگانیسیمی بیولوژیک و زنده اشاره دارد که با روش های علمی می توان وجودش را اثبات کرد. در کاربرد دوم، موجود زنده به باور به خدایی غیرمادی اشاره دارد. همان طور که می بینید، وقتی یک عبارت هم توصیف گر بوقلمون است، هم توصیف گر آفریننده هستی، عملاً بی معنی ست. حتی اگر معنایی هم داشته باشد، با اتکا بر آن نمی توان استدلال کرد و به نتیجه ای منطقی رسید.
استثنا: عبارات مبهم در زبان انگلیسی بسیار رایج هستند و استفاده ازشان در استدلال و منطق مادی (Informal) اجتناب ناپذیر است. در صورتی که این عبارات مبهم در تمامی موارد به کار رفتنشان معنی یکسان داشته باشند، مغلطه ابهام اتفاق نمی افتد.
منابع:
Jevons, W. S. (1872). Elementary lessons in logic: deductive and inductive : with copious questions and examples, and a vocabulary of logical terms. Macmillan.
ترجمه ای از:
Logically Fallacious
منبع: دیجیکالا مگ